Co oznaczają cyfry i gwiazdka na głowicy termostatycznej grzejnika?

Na większości tradycyjnych głowic termostatycznych znajdziemy skalę od 1 do 5, czasem dodatkowe kreski oraz symbol gwiazdki lub śnieżynki. Łatwo potraktować je jak ustawienie mocy: 1 oznacza słabe grzanie, 5 najmocniejsze, a gwiazdka wyłączenie grzejnika.

W rzeczywistości głowica działa inaczej.

Cyfry na głowicy termostatycznej odpowiadają orientacyjnej temperaturze, którą chcemy utrzymać w pomieszczeniu. Ustawienie 5 nie sprawia więc, że grzejnik zaczyna działać z większą mocą niż pozwala na to instalacja. Oznacza przede wszystkim, że zawór będzie ograniczał przepływ dopiero przy znacznie wyższej temperaturze w pokoju.

Gwiazdka z kolei zwykle oznacza ochronę przeciwzamrożeniową, a nie całkowite wyłączenie ogrzewania.

Jak działa głowica termostatyczna?

Głowica zamontowana przy grzejniku mierzy temperaturę powietrza w swoim bezpośrednim otoczeniu i na tej podstawie steruje zaworem.

Kiedy w pokoju robi się chłodniej niż wynika z ustawienia, zawór otwiera się i umożliwia większy przepływ gorącej wody przez grzejnik. Gdy pomieszczenie się nagrzewa, głowica stopniowo ogranicza przepływ.

Nie działa więc jak zwykły kran, który ustawiamy na „20%, 50% albo 100%”.

Danfoss opisuje pracę swoich głowic właśnie jako regulację temperatury pomieszczenia. W modelach RA2000 skala od 1 do 5 odpowiada w przybliżeniu zakresowi od około 14 do 26°C.

To ważne również z praktycznego powodu: ciepły pokój i chłodny grzejnik nie muszą oznaczać awarii. Jeżeli temperatura w pomieszczeniu osiągnęła wartość wynikającą z ustawienia, głowica może ograniczyć przepływ i grzejnik zacznie stygnąć.

Jakiej temperaturze odpowiadają cyfry od 1 do 5?

Nie istnieje jedna uniwersalna tabela dla wszystkich głowic dostępnych na rynku. Dokładne wartości zależą od producenta i konkretnego modelu.

Można jednak przyjąć orientacyjny schemat spotykany w wielu popularnych głowicach:

Takie wartości podaje na przykład Danfoss dla części głowic RA2000. Producent zaznacza przy tym, że temperatury są orientacyjne i rzeczywisty efekt zależy również od warunków montażu oraz miejsca pracy czujnika.

Jeżeli zależy Ci na dokładnym ustawieniu temperatury, warto znaleźć oznaczenie swojej głowicy i sprawdzić instrukcję konkretnego modelu.

Co oznacza gwiazdka na głowicy termostatycznej?

Gwiazdka * albo symbol śnieżynki oznaczają najczęściej tryb ochrony przeciwzamrożeniowej.

Nie jest to więc klasyczne „OFF”.

Po ustawieniu głowicy w tej pozycji zawór pozostaje praktycznie zamknięty, dopóki temperatura nie spadnie do niskiego poziomu przewidzianego przez producenta. Wtedy może się otworzyć, aby ograniczyć ryzyko zamarznięcia instalacji.

W zależności od modelu temperatura ochronna może wynosić około 5–9°C. W dokumentacji różnych głowic Danfoss spotykamy przykładowo wartości około 7–9°C.

Takie ustawienie może mieć sens np. w rzadko używanym pomieszczeniu albo podczas dłuższej nieobecności zimą.

Nie należy jednak zakładać, że symbol gwiazdki na jednym grzejniku zabezpiecza przed zamarznięciem całą instalację w budynku. Producent zwraca uwagę, że tryb ochronny dotyczy przede wszystkim pomieszczenia, w którym znajduje się konkretny termostat.

Czy ustawienie 5 szybciej nagrzeje zimny pokój?

Zwykle nie.

Załóżmy, że rano w sypialni jest 16°C, a chcemy mieć około 20°C.

Ustawiamy głowicę na 3. Ponieważ temperatura jest znacznie niższa od zadanej, zawór będzie otwarty i grzejnik zacznie dostarczać ciepło.

Jeżeli zamiast 3 wybierzemy 5, grzejnik nie stanie się nagle większy, kocioł nie podniesie przez to automatycznie swojej maksymalnej mocy, a instalacja nie zacznie dostarczać dowolnej ilości energii.

Różnica pojawi się później.

Przy ustawieniu 3 głowica zacznie ograniczać przepływ w okolicach temperatury odpowiadającej tej nastawie. Przy ustawieniu 5 będzie próbowała ogrzewać pomieszczenie do znacznie wyższej temperatury.

Jeśli więc chcemy osiągnąć około 20°C, przekręcenie głowicy na maksimum może skończyć się przede wszystkim przegrzaniem pokoju.

Dlaczego przy ustawieniu 3 w pokoju nie zawsze jest dokładnie 20°C?

Głowica nie mierzy temperatury w środku pokoju. Mierzy ją tam, gdzie została zamontowana, czyli zazwyczaj tuż przy grzejniku.

I właśnie tutaj zaczynają się różnice.

Jeśli głowicę zasłania długa, gruba zasłona, może gromadzić się wokół niej ciepłe powietrze. Termostat uzna wtedy, że w pomieszczeniu jest już wystarczająco ciepło i wcześniej ograniczy przepływ.

Podobny problem może wystąpić, gdy grzejnik znajduje się za meblem albo głowica pracuje w miejscu o utrudnionym przepływie powietrza.

Danfoss zaleca, aby element pomiarowy nie był zasłaniany i nie znajdował się w miejscu zaburzającym prawidłowy pomiar temperatury. citeturn734707search1turn734707search35

Dlatego ustawienie 3 należy traktować jako punkt odniesienia, a nie gwarancję, że termometr postawiony na drugim końcu pokoju pokaże dokładnie 20,0°C.

Jak ustawić głowicę termostatyczną w praktyce?

Jeśli nie znasz jeszcze zachowania instalacji, zacznij od ustawienia odpowiadającego mniej więcej temperaturze, którą chcesz osiągnąć.

Dla wielu klasycznych głowic pozycja 3 oznacza okolice 20°C i jest dobrym punktem wyjścia dla salonu czy innego regularnie używanego pomieszczenia.

Nie oceniaj efektu po dziesięciu minutach.

Budynek, ściany, meble i powietrze potrzebują czasu na ogrzanie lub wychłodzenie. Lepiej pozostawić ustawienie na dłużej i sprawdzić temperaturę po kilku godzinach normalnej pracy instalacji.

Jeśli jest za chłodno, zwiększ nastawę nieznacznie, np. z 3 do pozycji między 3 a 4. Jeżeli jest za ciepło, przesuń ją w przeciwną stronę.

Po znalezieniu komfortowego ustawienia nie trzeba co chwilę kręcić głowicą. Właśnie po to zastosowano termostat, aby później sam regulował przepływ przez grzejnik.

Czy trzeba zakręcać grzejnik podczas wietrzenia?

Przy klasycznej głowicy warto pamiętać, że otwarcie zimą okna powoduje gwałtowny spadek temperatury w jej otoczeniu.

Termostat może zareagować tak, jak został zaprojektowany: wykryć chłód i mocniej otworzyć zawór. W czasie intensywnego wietrzenia oznacza to niepotrzebne grzanie.

Dlatego przy dłuższym otwarciu okna można tymczasowo zmniejszyć nastawę, a po zamknięciu przywrócić poprzednią wartość.

Nowoczesne głowice elektroniczne mogą mieć funkcję wykrywania otwartego okna, ale klasyczny mechaniczny termostat zazwyczaj nie wie, że gwałtowny spadek temperatury wynika właśnie z wietrzenia.

Dlaczego grzejnik jest zimny mimo wysokiego ustawienia?

Jeżeli głowica znajduje się na pozycji 4 lub 5, w pokoju jest wyraźnie chłodno, a grzejnik przez długi czas pozostaje zupełnie zimny, warto poszukać innej przyczyny.

Problem może dotyczyć m.in. zaworu, zapowietrzenia grzejnika, przepływu w instalacji, ustawień centralnego ogrzewania albo samego źródła ciepła.

Nie należy natomiast automatycznie uznawać za usterkę sytuacji, w której grzejnik stygnie po osiągnięciu odpowiedniej temperatury. Tak właśnie powinien zachowywać się poprawnie działający termostat.

Najważniejsze: głowica ustawia temperaturę, nie moc grzejnika

Najłatwiej zapamiętać trzy zasady:

Cyfry 1–5 odpowiadają kolejnym poziomom temperatury w pomieszczeniu. Dokładne wartości zależą od modelu głowicy.

Gwiazdka lub śnieżynka oznacza zazwyczaj ochronę przeciwzamrożeniową, a nie całkowite wyłączenie instalacji.

Ustawienie 5 nie jest trybem szybkiego nagrzewania. Jeśli w pokoju jest zimno, głowica ustawiona na właściwą temperaturę i tak otworzy zawór. Maksymalna pozycja sprawi przede wszystkim, że zacznie go przymykać znacznie później.

Jeżeli więc do tej pory przy każdym chłodniejszym wieczorze odruchowo przekręcałeś termostat na 5, nie musisz tego robić. Znacznie wygodniej ustawić temperaturę, przy której w pokoju jest komfortowo, i pozwolić głowicy wykonać resztę pracy.